تفاوت ریل زیرشیشه و رویشیشه در ساختار پلهبرقی چیست؟
پلهبرقیها از جمله سیستمهای حملونقل عمودی هستند که امروزه در مراکز خرید، ایستگاههای مترو، فرودگاهها و ساختمانهای بلند استفاده میشوند. یکی از مهمترین اجزای پلهبرقی، نرده یا همان بالاسترید است که وظیفه ایمنی مسافران را بر عهده دارد. در این مقاله به بررسی تفاوتهای اساسی بین دو نوع سیستم ریل زیرشیشه و رویشیشه در ساختار پلهبرقی میپردازیم.
پلهبرقی چطور کار میکند؟
قبل از ورود به بحث اصلی، بیایید نگاهی به ساختار کلی پلهبرقی بیندازیم. پلهبرقی از سه بخش اصلی تشکیل شده است: پلههای متحرک که روی زنجیر حرکت میکنند، موتور محرک که در زیرزمین یا بالای پلهبرقی قرار دارد و نرده یا بالاسترید که وظیفه محافظت از مسافران را دارد.
نرده پلهبرقی از چند جزء مهم ساخته شده: شیشه یا پانلهای جانبی، دستانداز متحرک (هندریل)، پایههای نگهدارنده و سیستم ریل راهنما. همین سیستم ریل راهنما است که تعیین میکند پلهبرقی ما از نوع زیرشیشه باشد یا رویشیشه.
آشنایی با بالاسترید (نرده) پلهبرقی
بالاسترید یا نرده پلهبرقی، سازهای محافظ است که در دو طرف پلههای متحرک نصب میشود و از سقوط مسافران جلوگیری میکند. این سازه از چندین بخش اصلی تشکیل شده است:
- شیشه یا پانلهای جانبی
- ریل یا هندریل متحرک
- پایهها و اتصالات
بر اساس استانداردهای بینالمللی، ارتفاع بالاسترید از سطح پله باید بین ۹۰ تا ۱۱۰ سانتیمتر باشد تا ایمنی کافی را فراهم کند. مواد مورد استفاده برای ساخت نردههای پلهبرقی معمولا شامل شیشه سکوریت، فولاد ضدزنگ و آلومینیوم است.
انواع سیستمهای نرده در پلهبرقی
نرده با دک پایین (Low Deck زیرشیشه)
در این سیستم که به آن «اینتریور لو دک» یا نرده زیرشیشه میگویند، پانلهای شیشهای بهعنوان دیواره جانبی پلهبرقی استفاده میشوند. در این نوع ساختار، ریل راهنمای هندریل در زیر شیشه و روی پایه شیشهای قرار میگیرد. از جمله ویژگیهای کلیدی نرده زیرشیشه عبارتنداز:
- ساختار شفاف و مدرن: استفاده از شیشههای سکوریت با ضخامت ۱۰ میلیمتر به این نردهها ظاهری شفاف و مینیمال میبخشد. معماران و طراحان داخلی این نوع را به دلیل زیبایی بصری بسیار دوست دارند.
- پانلهای یکپارچه: شیشهها به صورت قطعات جداگانه با طول معمول ۱۲۰۰ میلیمتر تولید میشوند و بدون درپوش محافظ یا مانع در محل اتصالات نصب میشوند، که همین موضوع نمای تمیز و مدرنی ایجاد میکند.
- قابلیت نورپردازی: یکی از مزایای منحصر به فرد نرده شیشهای این است که میتوان به آن سیستم روشنایی افزود. این نورپردازی اغلب در زیر هندریل قرار میگیرد و ظاهری شیک و خاص به پلهبرقی میبخشد.
این نوع نرده بیشتر در فضاهای تجاری مدرن، مراکز خرید، هتلها و ساختمانهای اداری مجلل استفاده میشود که طراحی زیبا در اولویت قرار دارد.
نرده با دک بالا (High Deck رویشیشه)
در سیستم «اینتریور های دک» یا نرده رویشیشه، پانلهای جانبی از ورقهای آلیاژ فولادی یا آلومینیومی ساخته میشوند که به آنها پانلهای جامد نیز گفته میشود. در این نوع، ریل راهنما و سازه نگهدارنده هندریل در بالای پانلها قرار میگیرد. ویژگیهای کلیدی نرده رویشیشه عبارتنداز:
- استحکام بالا: این نوع نرده از فولاد ضدزنگ یا آلومینیوم ساخته میشود و دوام بیشتری دارد، به همین دلیل برای محیطهای پرتردد و زیرساختهای شهری مناسب است.
- مقاومت در برابر شرایط سخت: نردههای فلزی رویشیشه برای فضاهای با ترافیک بالا مانند ایستگاههای مترو، فرودگاهها، ترمینالهای قطار و محیطهای باز مناسب هستند.
- امکان تنظیم: پانلهای داخلی این نوع را میتوان به صورت عمودی یا شیبدار نصب کرد که انعطاف بیشتری به طراح میدهد.
- دسترسی آسان: ساختار این نرده به گونهای طراحی شده که دسترسی به اجزای داخلی مثل موتور هندریل، چرخها و سوئیچهای ایمنی راحتتر است.
تفاوتهای اصلی بین دو سیستم
ریل زیر شیشه و روی شیشه دارای تفاوتهایی هستند که برخی از آنها عبارتنداز:
- نرده زیرشیشه به دلیل استفاده از شیشه شفاف، نمای باز و مدرن ایجاد میکند که فضا را بزرگتر و روشنتر نشان میدهد. این در حالی است که نرده رویشیشه با استفاده از پانلهای فلزی، ظاهری جامدتر و صنعتیتر دارد.
- نرده زیرشیشه برای فضاهای داخلی، محیطهای کنترلشده و مکانهایی که طراحی زیبا اهمیت دارد، انتخاب مناسبی است. اما نرده رویشیشه برای محیطهای پرتردد، فضاهای عمومی و مناطقی که در معرض شرایط سخت قرار دارند، بهتر عمل میکند.
- نردههای شیشهای زیرشیشه هزینه اولیه بالاتری دارند، اما از نظر زیبایی ارزش افزوده بیشتری ایجاد میکنند. نردههای فلزی رویشیشه با هزینه نگهداری کمتر، دوام بیشتری دارند و در طولانیمدت مقرونبهصرفهتر هستند.
- هر دو نوع باید استانداردهای ایمنی بینالمللی را رعایت کنند. شیشههای مورد استفاده باید از نوع سکوریت با ضخامت حداقل ۶ میلیمتر برای تکلایه باشند. فاصله بین پانلهای داخلی نباید بیش از ۴ میلیمتر باشد تا از گیر کردن اشیا جلوگیری شود.
نرده باید بتواند در برابر نیروی جانبی ۶۰۰ نیوتن و نیروی عمودی ۷۳۰ نیوتن که به طور یکنواخت در یک متر روی قسمت بالای سیستم راهنمای هندریل اعمال میشود، مقاومت کند.
اجزای مشترک در هر دو سیستم
مهم نیست چه نوع نردهای را انتخاب کنید، برخی اجزا در هر دو سیستم وجود دارند:
- هندریل یا دستانداز متحرک: هندریل نوار لاستیکی یا پلییورتانی است که روی نرده قرار دارد و همزمان با حرکت پلهها به حرکت درمیآید. سرعت هندریل باید با پلهها همگام باشد و انحراف همگامسازی بین ۰ تا ۲ درصد مجاز است.
- پانل اسکرت (Skirt Panel): پانل اسکرت یا دامنه، پوشش داخلی نرده است که در کنار پلهها قرار میگیرد. این بخش دارای برسهایی است که فاصله بین لبه پله و دیواره جانبی را پوشش میدهد و از گیر کردن کفش یا لباس مسافران جلوگیری میکند.
- نول (Newel): نول قسمت نیمدایرهای انتهای بالاسترید است که در ابتدا و انتهای پلهبرقی قرار دارد. در این قسمت کلیدهای روشن/خاموش، اضطراری، بالا/پایین و چراغهای نشاندهنده جهت نصب میشوند.
نگهداری و سرویسدهی
تمیز کردن نرده زیرشیشه نیاز به مراقبت بیشتری دارد تا شفافیت آنها حفظ شود. اثر انگشت، گرد و غبار به راحتی روی شیشه نمایان میشود. همچنین باید به طور منظم فاصله بین پانلها و محل اتصالات بررسی شود. در مقابل، پانلهای فلزی نیاز به تمیزکاری کمتری دارند و در برابر خراش و آسیب مقاومت بیشتری نشان میدهند. با این حال، باید از پوشش ضدزنگ آنها محافظت شود و به طور دورهای بررسی شوند. همچنین در هر دو نوع، هندریل باید به طور منظم بررسی شود. ریلهای راهنما، چرخ فرکشن و زنجیر تنسیون نیازمند روانکاری و تنظیم دورهای هستند. نول چینها باید به صورت ماهانه بازرسی شوند.
نتیجهگیری
انتخاب بین نرده زیرشیشه و رویشیشه در پلهبرقی به عوامل مختلفی بستگی دارد. نرده زیرشیشه با استفاده از پانلهای شیشهای شفاف، زیبایی و مدرنیته را در اولویت قرار میدهد و برای فضاهای داخلی مجلل و کنترلشده ایدهآل است. در مقابل، نرده رویشیشه با استفاده از پانلهای فلزی، استحکام و دوام بیشتری دارد و برای محیطهای پرتردد و فضاهای عمومی مناسب است.
در نهایت، تصمیمگیری باید بر اساس نیازهای خاص پروژه، شرایط محیطی، میزان ترافیک، بودجه موجود و سبک معماری صورت گیرد. مشاوره با متخصصان پلهبرقی و رعایت استانداردهای ایمنی بینالمللی در هر دو حالت ضروری است تا هم زیبایی و هم ایمنی سیستم تضمین شود.
